Bảng cân đối kế toán là báo cáo tài chính cho biết, tại một thời điểm cụ thể, doanh nghiệp có những tài sản gì, đang nợ ai bao nhiêu và chủ sở hữu có bao nhiêu vốn trong đó. Từ năm tài chính 2026, chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư 99/2025/TT-BTC gọi báo cáo này là “Báo cáo tình hình tài chính”.
Bài này giải thích bảng cân đối kế toán là gì, ba nhóm chỉ tiêu, cách đọc bằng ví dụ có số, bốn tỷ số hay dùng và những điểm cần lưu ý về tên gọi, mẫu biểu hiện hành.
1. Bảng cân đối kế toán là gì?
Bảng cân đối kế toán là một trong bốn báo cáo của bộ báo cáo tài chính, cho thấy “ảnh chụp” tình hình tài chính vào một ngày, thường là cuối tháng, cuối quý hoặc cuối năm. Khác với báo cáo kết quả kinh doanh nói về cả một kỳ, bảng cân đối kế toán chỉ phản ánh thời điểm chốt số.
Bộ báo cáo tài chính hiện gồm bốn báo cáo: báo cáo tình hình tài chính (bảng cân đối kế toán), báo cáo kết quả hoạt động, báo cáo lưu chuyển tiền tệ và thuyết minh báo cáo tài chính. Xem thêm báo cáo kết quả kinh doanh và báo cáo lưu chuyển tiền tệ.
Tên “cân đối” xuất phát từ nguyên tắc hai vế luôn bằng nhau:
Tài sản = Nợ phải trả + Vốn chủ sở hữu
Vế trái cho biết doanh nghiệp đang nắm giữ gì; vế phải cho biết nguồn nào đã tài trợ các tài sản đó: vay mượn hay vốn của chủ.
2. Đổi tên theo Thông tư 99/2025/TT-BTC: cần biết gì?
Thông tư 99/2025/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành ngày 27/10/2025, có hiệu lực từ 01/01/2026 và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026. Thông tư thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC, trừ nội dung kế toán cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước vẫn thực hiện cho đến khi có văn bản mới.
Theo các bài phân tích của đơn vị tư vấn kế toán:
- Thông tư 99 đổi tên “Bảng cân đối kế toán” thành “Báo cáo tình hình tài chính”. Bộ báo cáo vẫn gồm bốn báo cáo.
- Doanh nghiệp đáp ứng giả định hoạt động liên tục lập báo cáo theo mẫu B 01-DN (Phụ lục IV); doanh nghiệp không đáp ứng giả định này dùng mẫu B 01-DNKLT.
- Doanh nghiệp được bổ sung chỉ tiêu phục vụ quản trị nếu thuyết minh rõ và ban hành quy chế nội bộ; nếu thay đổi bản chất của chỉ tiêu thì vẫn phải xin ý kiến Bộ Tài chính.
- Báo cáo tài chính năm nộp trong 90 ngày kể từ ngày kết thúc năm tài chính (theo bài phân tích của Luật Việt An).
Về doanh nghiệp nhỏ và vừa, một số nguồn cho biết Thông tư 99 không thay thế Thông tư 133/2016/TT-BTC; doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể chọn áp dụng Thông tư 99 hoặc tiếp tục dùng Thông tư 133 (khi đó mẫu là B 01a-DNN hoặc B 01b-DNN). Do các nguồn tôi đọc được chưa thống nhất hoàn toàn, doanh nghiệp nhỏ nên xác nhận với kế toán trưởng hoặc đơn vị dịch vụ kế toán đang áp dụng chế độ nào.
Trong thực tế, nhiều người vẫn tìm kiếm và gọi là “bảng cân đối kế toán”, nên bài này dùng cả hai tên: bảng cân đối kế toán (tên quen thuộc) và báo cáo tình hình tài chính (tên theo Thông tư 99).
3. Ba nhóm chỉ tiêu trên bảng cân đối kế toán
3.1. Tài sản
Tài sản là những nguồn lực doanh nghiệp kiểm soát và có thể mang lại lợi ích kinh tế trong tương lai. Trên báo cáo, tài sản chia làm hai nhóm theo thời gian thu hồi hoặc sử dụng.
| Nhóm | Gồm | Ví dụ cho quán cà phê, cửa hàng |
|---|---|---|
| Tài sản ngắn hạn | Tiền và các khoản tương đương tiền; đầu tư tài chính ngắn hạn; các khoản phải thu ngắn hạn; hàng tồn kho | Tiền mặt tại quầy, tiền gửi ngân hàng, tiền khách chưa trả, nguyên liệu và hàng hóa tồn |
| Tài sản dài hạn | Tài sản cố định; bất động sản đầu tư; đầu tư tài chính dài hạn; tài sản dài hạn khác | Máy pha cà phê, đồ nội thất, chi phí cải tạo mặt bằng chờ phân bổ |
Theo bài giải thích về mẫu B 01-DN của một đơn vị cung cấp hóa đơn điện tử, tiền và các khoản tương đương tiền nằm ở mã số 110, và hàng tồn kho được ghi sau khi trừ dự phòng giảm giá.
3.2. Nợ phải trả
Nợ phải trả là nghĩa vụ hiện tại của doanh nghiệp phát sinh từ các giao dịch trong quá khứ, mà doanh nghiệp phải thanh toán bằng nguồn lực của mình. Nợ chia theo thời hạn thanh toán.
| Nhóm | Ý nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| Nợ ngắn hạn | Đến hạn trong vòng 12 tháng hoặc một chu kỳ kinh doanh bình thường | Tiền nợ nhà cung cấp, thuế phải nộp, lương phải trả, khoản vay đến hạn trong năm |
| Nợ dài hạn | Đến hạn sau 12 tháng | Vay ngân hàng nhiều năm để mở cửa hàng mới |
Việc chia ngắn hạn và dài hạn dựa trên thời hạn thực tế còn lại của từng khoản chứ không chỉ theo tên tài khoản. Ví dụ trong bài đó: khoản phải thu thanh toán sau 10 tháng được xếp ngắn hạn, khoản thu sau 20 tháng xếp dài hạn.
3.3. Vốn chủ sở hữu
Vốn chủ sở hữu là phần giá trị còn lại của tài sản sau khi trừ nợ phải trả. Gồm vốn góp của chủ sở hữu và lợi nhuận sau thuế chưa phân phối, cùng các khoản khác tùy loại hình doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp làm ăn có lãi mà không chia hết, phần lãi giữ lại làm vốn chủ tăng lên.
4. Ví dụ đọc một bảng cân đối kế toán có số liệu
Số liệu giả định của một chuỗi 3 quán cà phê ngày 31/12 (đơn vị: triệu đồng).
| Chỉ tiêu | Số tiền |
|---|---|
| A. Tài sản ngắn hạn | 800 |
| Tiền và tương đương tiền | 450 |
| Phải thu ngắn hạn | 120 |
| Hàng tồn kho | 230 |
| B. Tài sản dài hạn | 1.200 |
| Tài sản cố định (nguyên giá 1.800 trừ hao mòn lũy kế 600) | 1.200 |
| Tổng tài sản (A + B) | 2.000 |
| C. Nợ phải trả | 1.000 |
| Nợ ngắn hạn (phải trả người bán 250, vay ngắn hạn 300, thuế và lương phải trả 100) | 650 |
| Nợ dài hạn (vay ngân hàng) | 350 |
| D. Vốn chủ sở hữu | 1.000 |
| Vốn góp của chủ sở hữu | 800 |
| Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối | 200 |
| Tổng nguồn vốn (C + D) | 2.000 |
Kiểm tra: tổng tài sản 2.000 bằng tổng nợ phải trả 1.000 cộng vốn chủ sở hữu 1.000.
5. Bốn tỷ số rút ra từ bảng cân đối kế toán
Các tỷ số dưới đây là công thức phân tích tài chính phổ biến, dùng để đọc nhanh bảng. Không có ngưỡng chung đúng với mọi ngành; nên so với chính doanh nghiệp qua các kỳ và với ngành.
| Tỷ số | Công thức | Tính từ ví dụ | Cách hiểu |
|---|---|---|---|
| Hệ số thanh toán hiện hành | Tài sản ngắn hạn / Nợ ngắn hạn | 800 / 650 = 1,23 | Mỗi 1 đồng nợ ngắn hạn có 1,23 đồng tài sản ngắn hạn bảo đảm |
| Hệ số thanh toán nhanh | (Tài sản ngắn hạn trừ hàng tồn kho) / Nợ ngắn hạn | (800 – 230) / 650 = 0,88 | Chưa tính hàng tồn kho, khả năng trả nợ ngắn hạn thấp hơn 1 |
| Nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu | Nợ phải trả / Vốn chủ sở hữu | 1.000 / 1.000 = 1,0 | Vay bằng đúng vốn của chủ |
| Nợ phải trả trên tổng tài sản | Nợ phải trả / Tổng tài sản | 1.000 / 2.000 = 50% | Một nửa tài sản được tài trợ bằng nợ |
Nhận xét cho ví dụ: hệ số thanh toán nhanh 0,88 cho thấy nếu bán hàng chậm, chuỗi sẽ phải xoay tiền cho khoản nợ ngắn hạn 650 triệu. Chủ doanh nghiệp có thể xem lại thời hạn trả nhà cung cấp, lịch trả nợ vay và mức tồn kho. Đây là gợi ý đọc số, không phải tư vấn tài chính cho doanh nghiệp cụ thể.
Các chỉ số tài chính khác được trình bày ở bài các chỉ số tài chính quan trọng.
6. Bảng cân đối kế toán lập thế nào, ai lập?
Quy trình tóm tắt:
- Khóa sổ kế toán các tài khoản đến ngày lập báo cáo, đối chiếu sổ chi tiết với sổ tổng hợp.
- Kiểm kê và đối chiếu: tiền, hàng tồn kho, công nợ phải thu, phải trả; biên bản kiểm kê khớp sổ sách.
- Phân loại ngắn hạn và dài hạn cho từng khoản dựa trên thời hạn thực tế.
- Điền số vào mẫu theo mã chỉ tiêu và cột số cuối kỳ, số đầu kỳ (so sánh với kỳ trước).
- Đối chiếu với thuyết minh và các báo cáo khác (kết quả hoạt động, lưu chuyển tiền tệ) để bảo đảm khớp.
- Người lập, kế toán trưởng và người đại diện theo pháp luật ký trước khi nộp hoặc lưu trữ.
Với doanh nghiệp dùng phần mềm kế toán, báo cáo thường được lập tự động từ sổ. Thông tư 99 lần đầu nêu yêu cầu tối thiểu với phần mềm kế toán (theo bài của Luật Việt An), như lưu dấu vết khi sửa chữa, kiểm soát thay đổi dữ liệu đã ghi và kết nối được với hóa đơn điện tử, chữ ký số. Cần xác nhận với nhà cung cấp phần mềm của bạn.
7. Sai sót thường gặp khi đọc và lập báo cáo
- Nhầm bảng cân đối với báo cáo kết quả kinh doanh. Bảng cân đối nói về một thời điểm; kết quả kinh doanh nói về một kỳ.
- Xếp sai ngắn hạn, dài hạn. Dễ làm sai hệ số thanh toán.
- Không khớp tiền. Tiền trên báo cáo khác số dư ngân hàng và quỹ do chưa đối chiếu.
- Tồn kho ghi cao hơn thực tế. Kiểm kê không chuẩn làm tài sản và lợi nhuận bị thổi phồng.
- Công nợ phải thu quá hạn nhưng không lập dự phòng. Tài sản đang được ghi cao hơn khả năng thu hồi.
- Chỉ nhìn tổng tài sản lớn, bỏ qua cơ cấu. Tổng tài sản lớn nhưng phần lớn là tồn kho chậm bán thì thanh khoản vẫn yếu.
8. Câu hỏi thường gặp
Bảng cân đối kế toán là gì?
Là báo cáo tài chính phản ánh tài sản, nợ phải trả và vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp tại một thời điểm, theo hệ thức tài sản bằng nợ phải trả cộng vốn chủ sở hữu.
Bảng cân đối kế toán và báo cáo tình hình tài chính có phải một không?
Từ chế độ kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, tên gọi chính thức là “Báo cáo tình hình tài chính”; nội dung vẫn là báo cáo về tài sản, nợ phải trả và vốn chủ sở hữu. Nhiều người vẫn quen gọi là bảng cân đối kế toán.
Mẫu bảng cân đối kế toán hiện nay là mẫu nào?
Doanh nghiệp áp dụng Thông tư 99 và đáp ứng giả định hoạt động liên tục dùng mẫu B 01-DN. Doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn áp dụng Thông tư 133 dùng mẫu B 01a-DNN hoặc B 01b-DNN. Cần xác nhận chế độ doanh nghiệp đang dùng.
Cách đọc bảng cân đối kế toán nhanh nhất là gì?
Kiểm tra hai vế bằng nhau, rồi xem hệ số thanh toán (tài sản ngắn hạn so với nợ ngắn hạn), mức nợ so với vốn chủ và cơ cấu tài sản (tiền, tồn kho, phải thu).
Bảng cân đối kế toán nộp khi nào?
Theo bài phân tích của Luật Việt An về Thông tư 99, báo cáo tài chính năm nộp trong 90 ngày kể từ khi kết thúc năm tài chính; đơn vị cần đối chiếu thời hạn riêng với cơ quan quản lý hoặc luật chuyên ngành.
9. Fastdo hỗ trợ theo dõi chỉ tiêu tài chính
Fastdo không phải phần mềm kế toán và không lập báo cáo tài chính. Phần Fastdo hỗ trợ là biến các chỉ tiêu rút ra từ báo cáo thành mục tiêu quản trị. fKPIs giúp thiết lập, theo dõi và đánh giá tiến độ KPIs của công ty, phòng ban và từng nhân sự, và kết nối với fPlan để nắm kế hoạch triển khai, ví dụ KPI thu hồi công nợ của bộ phận bán hàng hoặc kế hoạch giảm tồn kho. Xem bảng giá Fastdo.
Nội dung bài mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn của kế toán, kiểm toán hay luật sư.
Nguồn tham khảo (truy cập 15/11/2026)
- Luật Việt An, “Điểm mới Thông tư 99/2025/TT-BTC về chế độ kế toán doanh nghiệp” (ban hành 27/10/2025, hiệu lực 01/01/2026, bốn báo cáo, hạn nộp 90 ngày, yêu cầu phần mềm kế toán): https://luatvietan.vn/diem-moi-thong-tu-99-2025-tt-btc-ve-che-do-ke-toan-doanh-nghiep.html (truy cập 15/11/2026)
- XCyber, “So sánh Thông tư 99 và Thông tư 200” (đổi tên Bảng cân đối kế toán thành Báo cáo tình hình tài chính; bộ mẫu ở Phụ lục IV; chỉ tiêu bổ sung): https://xcyber.vn/?p=15184 (truy cập 15/11/2026)
- MISA meInvoice, “Báo cáo tình hình tài chính” (mẫu B 01-DN, B 01-DNKLT, cấu trúc tài sản, nợ phải trả, vốn chủ sở hữu, ví dụ phân loại ngắn hạn/dài hạn): https://www.meinvoice.vn/tin-tuc/51977/bao-cao-tinh-hinh-tai-chinh/ (truy cập 15/11/2026)
- Kết quả tìm kiếm về Thông tư 133/2016/TT-BTC và áp dụng Thông tư 99 cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (nguồn thứ cấp: meinvoice, ketoanthuanthien, 1office): https://ketoanthuanthien.vn/kien-thuc/so-sanh-thong-tu-99-2025-va-thong-tu-200-2014/ (truy cập 15/11/2026)
- Trang sản phẩm fKPIs: https://fastdo.vn/fkpis/ (truy cập 15/11/2026)
- Trang sản phẩm fPlan: https://fastdo.vn/fplan/ (truy cập 15/11/2026)
Xem thêm
- Kế toán tài chính và kế toán quản trị
- Báo cáo tài chính là gì